AI araçları artık fonksiyon yazabiliyor, bug'ları temizleyebiliyor hatta component üretebiliyor. Ancak yazılım mühendisliği, sadece kod satırları üretmekten ibaret değildir. Kod yazmak bir "üretim" işiyken, sistem tasarlamak bir "karar verme" sanatıdır. Bu yazıda, AI çağında mühendisliğin neden kod yazmanın ötesine geçtiğini ve mimari vizyonun neden her zamankinden daha kritik olduğunu inceliyoruz.
Yazılım dünyasının yeni mottosu şu oldu: "AI artık kod yazabiliyor, yazılımcılara veda mı ediyoruz?" Kısa cevap: Hayır. Uzun cevap ise mühendisliğin tanımında gizli. AI araçları (LLM'ler) bugün inanılmaz bir hızla fonksiyonlar üretebilir, boilerplate kodları saniyeler içinde önünüze yığabilir. Ancak unutulan bir gerçek var: Kod yazmak, mühendisliğin sadece son ve en mekanik aşamasıdır.
Asıl zorluk, hangi kodun neden yazılması gerektiğini bilmektir. İşte "Lazy Ant" perspektifiyle AI ve mühendis arasındaki o kritik sınır:
AI'ya "bana bir ödeme sayfası yap" derseniz, size görsel olarak kusursuz bir React component'i verebilir. Ancak AI şu sorularla ilgilenmez:
Bu ödeme sistemi mikroservis mimarisine nasıl entegre olacak?
Idempotency (aynı işlemin tekrarlanmaması) nasıl garanti edilecek?
Ağır yük altında (race condition) veri bütünlüğü nasıl korunacak?
AI kod parçacıkları üretirken yerel (local) optimizasyon yapar. Mühendis ise sistemin bütününe bakar. Mühendislik, çalışan kod üretmek değil; sorunsuz çalışan bir sistem kurgulamaktır.
Bir component yazmak 5 dakikadır, ama o component'in projenin neresinde duracağına karar vermek 5 saattir.
Bu logic bir Custom Hook mu olmalı yoksa Global State mi?
Server Component mi kullanmalıyız yoksa Client Side mı?
AI size her iki seçeneği de sunabilir, ancak sizin spesifik iş modeliniz, ekip yapınız ve gelecek projeksiyonunuz için hangisinin "en az teknik borç" yaratacağını bilemez. Yanlış mimariyi AI yardımıyla çok hızlı yazmak, sadece felakete daha hızlı ulaşmanızı sağlar.
AI, kendisine verilen context içindeki en iyi fonksiyonu yazar. Fakat bir yazılım projesi, binlerce fonksiyonun birbiriyle konuştuğu canlı bir organizmadır. Mühendislik, bir fonksiyonun doğruluğundan ziyade, o fonksiyonun 1 yıl sonra sisteme getireceği karmaşıklığı (complexity) hesaplamaktır. AI "temiz kod" yazabilir ama "sürdürülebilir strateji" geliştiremez.
AI, mühendisliğin üzerindeki "angarya" yükünü alıyor. Artık saatlerce dökümantasyon karıştırmak veya basit fonksiyonlar için kafa patlatmak zorunda değiliz. Bu da bizi mühendisliğin özüne, yani tasarıma ve mimariye geri döndürüyor.
AI sizi hızlandıran bir jet motoru gibidir. Ama o jetin hangi yöne uçacağına, hangi irtifada kalacağına ve nereye iniş yapacağına karar veren pilot hâlâ sizsiniz. Yanlış yöne 10 kat hızlı gitmek, bir başarı değil, bir mühendislik hatasıdır.
Geleceğin mühendisi, en hızlı kod yazan değil; en doğru kararı veren kişidir. "Lazy Ant" olarak biz, AI'yı hamallık yapması için kullanırız. Bizim işimiz; gürültüyü ayıklamak, enerjiyi sistemin kalbine (architecture) saklamak ve AI'ın ürettiği o devasa kod yığınını anlamlı, sürdürülebilir bir yapıya dönüştürmektir.
Sonuç: AI kod yazmayı demokratikleştiriyor, ancak sistem tasarımını daha elit bir beceri haline getiriyor. Kod yazan yazılımcı devri kapanıyor olabilir, ama Sistem Tasarlayan Mühendis devri daha yeni başlıyor.
