Frontend dünyasında “Design System” ve “Component Library” kavramları sık sık birbirinin yerine kullanılıyor. Oysa aralarında ciddi bir fark var. Component library çoğu zaman tekrar kullanılabilir UI parçaları sunarken, design system bunun çok daha ötesine geçer; tasarım dili, kurallar, kullanım prensipleri ve ekipler arası tutarlılığı kapsar. Bu yazıda iki yaklaşım arasındaki farkı ve neden önemli olduğunu inceliyoruz.
Frontend projelerde bir noktadan sonra aynı problem ortaya çıkıyor:
UI tarafı büyümeye başladıkça tutarlılığı korumak zorlaşıyor.
Bir sayfadaki button başka görünüyor, modal davranışları farklı çalışıyor, spacing değerleri değişiyor, formlar farklı validation mesajları kullanıyor. Başlangıçta küçük gibi görünen bu farklar, proje büyüdükçe ciddi bir karmaşaya dönüşüyor.
Bu noktada ekipler genelde şu cümleyi kuruyor:
“Bir component library çıkaralım.”
Ve çoğu zaman burada şöyle bir yanılgı oluşuyor:
Component library yaptığında design system kurduğunu düşünmek.
Halbuki bu ikisi aynı şey değil.
Component library en basit haliyle tekrar kullanılabilir UI parçalarının toplandığı yapıdır.
Örneğin:
Button
Input
Modal
Card
Dropdown
gibi component’ler ortaklaştırılır ve proje içinde tekrar tekrar kullanılır.
Amaç genelde şudur:
Tekrar eden kodu azaltmak
UI consistency sağlamak
Geliştirme hızını artırmak
Bu yapı gerçekten faydalıdır. Özellikle büyük frontend projelerinde ciddi zaman kazandırır.
Ama burada kritik bir nokta var:
Component library çoğu zaman sadece “kod” tarafını çözer.
Design system ise sadece component koleksiyonu değildir.
Aslında design system şunu tanımlar:
“Bu ürün nasıl görünür, nasıl davranır ve nasıl hissettirir?”
Yani işin içinde sadece React component’leri yoktur.
Şunlar da vardır:
Typography kuralları
Renk sistemi
Spacing yapısı
Accessibility standartları
Motion / animation davranışları
Tone & consistency
UX prensipleri
Kullanım guideline’ları
Yani component library, design system’in küçük bir parçasıdır.
Fark genelde proje büyüdüğünde hissediliyor.
Küçük projelerde sadece reusable component’ler yeterli olabilir. Ama ekip büyüdükçe ve ürün genişledikçe şu problemler başlıyor:
“Bu button burada neden farklı?”
“Hangi spacing standardını kullanıyoruz?”
“Bu modal neden diğer sayfalarla aynı davranmıyor?”
“Disabled state’lerde ortak kararımız ne?”
İşte burada artık mesele component değil, sistem oluyor.
Bence design system’in en kritik tarafı şu:
Kod standardı değil, karar standardı oluşturması.
Çünkü büyük ekiplerde asıl problem button yazmak değil.
Herkesin farklı karar vermesi.
Bir engineer padding’i 12 verir
Diğeri 16 verir
Bir designer radius’u değiştirir
Başka biri farklı hover state yazar
Tek tek baktığında küçük detaylar gibi görünür.
Ama zamanla ürünün bütün hissiyatı bozulmaya başlar.
İyi bir design system bu kaosu engeller.
Bir diğer önemli konu da şu:
Birçok ekip daha ihtiyaç oluşmadan devasa bir design system kurmaya çalışıyor.
Bu da genelde over-engineering ile sonuçlanıyor.
Gerçekte iyi design system’ler bir günde çıkmıyor.
Ürün büyüdükçe evriliyor.
Önce tekrar eden pattern’ler oluşuyor
Sonra standartlar ortaya çıkıyor
Sonra bu standartlar sistemleşiyor
Yani design system tasarlanmıyor sadece, zamanla keşfediliyor.
Çoğu kişi design system’in sadece developer experience tarafına odaklanıyor.
Ama asıl kazanç başka yerde:
Daha tutarlı ürün deneyimi
Daha hızlı onboarding
Daha az tasarım kararı
Daha düşük maintenance maliyeti
Daha öngörülebilir geliştirme süreci
Özellikle büyük ekiplerde bu fark inanılmaz hissediliyor.
Çünkü artık herkes yeniden karar vermek zorunda kalmıyor.
Component library yapmak, design system kurmak değildir.
Component library reusable UI üretir.
Design system ise ortak bir ürün dili oluşturur.
Birisi kod paylaşır
Diğeri düşünme biçimi paylaşır
Ve proje büyüdükçe aradaki fark çok net hissedilir.
Çünkü frontend tarafında sürdürülebilirlik sadece temiz kodla değil, tutarlı kararlarla oluşur.
