useEffect Her Sorunun Çözümü Değildir

React öğrenmeye başladığımızda en güçlü araçlardan biri gibi görünen hook genelde useEffect oluyor.

API çağrısı yapıyoruz → useEffect
State değişimini takip ediyoruz → useEffect
Hesaplama yapıyoruz → useEffect

Bir süre sonra fark etmeden her şey useEffect içine girmeye başlıyor.

Burada problem şu:
useEffect güçlü bir araç ama her güçlü araç gibi yanlış kullanıldığında karmaşıklık getiriyor.

useEffect Neden Gereksiz Kullanılıyor?

useEffect genelde şu durumlarda gereksiz kullanılıyor:

• Derived state oluşturmak için

• State senkronize etmek için

• Basit hesaplamalar yapmak için

Örnek:

const [fullName, setFullName] = useState("");

useEffect(() => {
  setFullName(firstName + " " + lastName);
}, [firstName, lastName]);

Bu kod çalışır. Ama gereksizdir.

Çünkü burada yeni bir state yaratıyoruz ama aslında bu state zaten mevcut verilerden türetiliyor.

Daha sade çözüm:

const fullName = `${firstName} ${lastName}`;

Bu yaklaşım:

• Daha az state oluşturur

• Daha az render üretir

• Bug riskini azaltır

Küçük gibi görünen bu fark, büyük projelerde ciddi etki yaratır.

useEffect Karmaşıklığı Nasıl Artırır?

Bir süre sonra şöyle yapılar oluşmaya başlar:

• useEffect → state değiştirir

• state değişir → render olur

• render → başka useEffect tetiklenir

Bu zincir büyüdükçe:

• Infinite render riskleri

• Zor debug edilen bug'lar

• Beklenmeyen UI davranışları

görülmeye başlanır.

Özellikle büyük projelerde bu durum oldukça yaygındır.

useEffect Aslında Ne İçin Var?

useEffect'in asıl amacı side effect yönetmektir.

Örneğin:

• API çağrıları

• Event listener'lar

• Timer / interval

• DOM manipülasyonu

• External library entegrasyonları

Bu tür durumlarda useEffect doğru araçtır.

Ama render sırasında hesaplanabilecek bir şeyi useEffect içine almak genelde gereksiz karmaşıklık yaratır.

useEffect Yaklaşımı Zamanla Değişiyor

Zamanla fark ettiğim bir şey var.

Projeler büyüdükçe useEffect kullanımı daha dikkatli hale geliyor.

Başta çözüm gibi görünen useEffect'ler,
bir süre sonra component davranışını zorlaştırmaya başlıyor.

• useEffect → state değiştirir

• state → render tetikler

• render → başka useEffect çalıştırır

Bu zincir büyüdükçe component davranışını takip etmek zorlaşıyor.

Bu yüzden çoğu zaman kendime şu soruyu soruyorum:

"Bunu gerçekten useEffect ile mi çözmem gerekiyor?"

Çoğu zaman cevap hayır oluyor.
Ve genelde daha sade bir çözüm bulunabiliyor.

Daha az state
Daha az useEffect
Daha öngörülebilir component

Projeler büyüdükçe bu yaklaşımın değeri daha net ortaya çıkıyor.

Sonuç

useEffect React'in en güçlü araçlarından biri.
Ama her güçlü araç gibi dikkatli kullanılmalı.

Her problemi useEffect ile çözmek yerine:

• Daha sade state yapısı kurmak

• Derived state'ten kaçınmak

• Render sırasında hesaplama yapmak

genelde daha sürdürülebilir çözümler sunuyor.

React'te iyi mühendislik çoğu zaman yeni şeyler eklemek değil,
gereksiz karmaşıklığı azaltmaktan geçiyor.

useEffect de bunun en iyi örneklerinden biri.